خوشا حال نکوی روزه‌داران

چهارشنبه‌های امام رضایی در محضر احادیث رضوی؛ حدیث بیست و نهم

خوشا حال نکوی روزه‌داران

پس از 11ماه انتظار، بالاخره ماه میهمانی خدا فرارسید؛ ماه رحمت، ماه آمرزش و ماه مغفرت و مهربانی.


ماه رمضان بسان دانشگاهی است بزرگ و جهانی که صدها میلیون دانشجو دارد و در آن، آموزنده‌ترین و سعادت‌بخش‌ترین درس‌ها را به بشر آموزش می‌دهد و یادآوری می‌کند.
کام‌های تشنه مسلمانان که 11ماه از این میهمانی دور بوده‌اند، عطش دارد. عطش مهربانی، عطش مرور خوبی‌ها و نیکی‌ها و عطش به خدا رسیدن. مرور درس‌های پرمعنای این دانشگاه در یک ماه، جان آدمی را لبریز از معنویت و سرشار از آرامش و نیکی می‌کند. ازجمله این درس‌ها، می‌توان به معادباوری و تمرین صبر و یاد کردن از بیچارگان و محرومان اشاره کرد که امام رضا(ع) در روایتی به آن اشاره کرده است. 
40 چهارشنبه را میهمان کلمات گهربار و حیات‌بخش حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع) هستیم و همراه خوانندگان، شرح یک حدیث رضوی را در گفت‌وگو با اساتید حوزه و دانشگاه بررسی خواهیم کرد. شرح حدیث این هفته را در محضر استاد سطوح عالی حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن اکبری شاهرودی هستیم تا از جام معرفت کلمات رضوی، جان تشنه خویش را سیراب کنیم.

با تبریک فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، از کلمات گهربار امام رضا(ع) درباره این ماه شریف برای ما بگویید.
در آمد بار دیگر ماه یزدان، به فرّ و شوکت و فیض فراوان، بهار توبه و آمرزش آمد، مَه ایمان و عید حق‌پرستان، مَهِ روزه است و هنگام عبادت، خوشا حال نِکوی روزه‌داران. ماه میهمانی خدا، ماه عزیز پروردگار، ماه رمضان را خدمت همه خوانندگان عزیز رواق تبریک و تهنیت عرض می‌کنم و امیدوارم همه بتوانند از لحظه به لحظه این ماه عزیز، برای تکامل روحی و معنوی خود استفاده کامل را ببرند و ارتباط خود را با خالق عالم و سفیران و فرستاده‌های او بیشتر کنند. اما درباره سؤالی که پرسیدید، باید عرض کنم از امام مهربانی‌ها امام رضا(ع) چند روایت درباره ماه مبارک رمضان نقل شده که در این فرصت به یکی از مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنم.
مرحوم شیخ صدوق در کتاب شریف عیون اخبارالرضا(ع)، پاسخ‌های حضرت به محمد بن سنان که حدود 10صفحه است را نقل می‌کند. ازجمله این پرسش و پاسخ‌ها، سؤالی است که درباره علت وجوب روزه می‌پرسد و حضرت بسیار عالمانه، متین و دلنشین، پاسخ او را می‌دهد.
حضرت می‌فرماید: علت روزه گرفتن، چشیدن طعم گرسنگی و تشنگی است تا بنده خدا، ذلیل و حقیر باشد و در عین ذلت نفس در پیشگاه خدا، مأجور و در برابر سختی روزه، صابر باشد. پس این دلیل و راهنمای او بر شدائد و سختی‌های آخرت باشد. علاوه بر این، در روزه، انكسار و ضعف در اجرای شهوات وجود دارد كه خود بهترین واعظ او در دنیا و آخرت است تا بداند بر فقرا و مسكینان چه می‌گذرد.

در این روایتی که خواندید، ظاهراً هم جوانب رابطه فرد با خدا لحاظ شده و هم فرد با جامعه؛ در این باره توضیح دهید.
بله. امام(ع) که علم به همه جوانب دارد، علت و فلسفه وجوب روزه را هم در بُعد فردی می‌داند و هم بُعد اجتماعی. بُعد فردی این است که انسان با روزه‌گرفتن، تمرین صبر و خود را برای سختی‌ها و دشواری‌های قیامت آماده می‌کند و  در بُعد اجتماعی، با لمس‌کردن دشواری‌های گرسنگی و تشنگی، یاد محرومان و فقرای جامعه می‌افتد و حس نو‌ع‌دوستی او برانگیخته می‌شود و جامعه را به سمت تعالی پیش می‌برد.

یک ماه تمرین گرسنگی و تشنگی می‌تواند چه آثاری برای خود فرد از جنبه جسمانی و روحی داشته باشد؟
گرسنگی، فایده‌های بی‌شماری درزمینه تکمیل نفس و شناخت خداوند دارد. روایات فراوانی در فضیلت گرسنگی وارد شده که بد نیست در اینجا، اشاره‌ای به آن‌ها و سپس به فلسفه و حکمت گرسنگی داشته باشیم. از پیامبر اکرم(ص) روایت شده: با تشنگی و گرسنگی با نفستان مبارزه کنید. همانا پاداش این کار، همانند پاداش مبارزه در راه خداست. یا اینکه به شخصی فرمودند: اگر می‌توانی در حال گرسنگی و تشنگی، ملک‌الموت را ملاقات کن تا به بالاترین مقام‌ها برسی و با پیامبران هم‌منزل شوی و ملائکه از دیدن روحت شادمان شوند و خداوند بر تو درود فرستد.
در یک حدیث قدسی داریم که خداوند پرسید: ‌ای احمد! آیا آثار روزه را می‌دانی؟ حضرت پاسخ داد: نه. خداوند فرمود: نتیجه روزه، کم‌خوری و کم‌گویی است و آن، حکمت را به ارمغان می‌آورد و حکمت، معرفت را در پی دارد و معرفت، یقین را و هنگامی که بنده‌ای به یقین برسد، باکی ندارد که چگونه روزگار را سپری کند. در سختی یا آسانی و این مقام خوشنودهاست.  علمای اخلاق هم برای گرسنگی، فایده‌های زیادی گفته‌اند، مانند صفای قلب، تواضع و از بین رفتن شهوات.
از فایده‌های اجتماعی این عمل هم برای ما بگویید.
این گرسنگی و تشنگی از حیث اجتماعی هم فواید بسیاری دارد، مثل اینکه شخص را همدرد گرسنگان، تشنگان و ضعیفان جامعه قرار می‌دهد تا درد آن‌ها را با جان و دل، لمس و درک کند و بتواند غمخوار آنان شود.
هشام بن حكم از حضرت صادق(ع) روایت كرده كه آن حضرت فرمود: خداوند متعال روزه را واجب کرد تا به سبب آن، توانگر و تهيدست برابر شوند، چراکه توانگر رنج گرسنگی را احساس نمی‌كند تا به تهيدست رحم كند زیرا توانگر هرگاه چيزی بخواهد، می‌تواند آن را فراهم کند. از اين رو، خداوند عزوجل خواست ميان آفريدگانش برابری و همدردی ايجاد كند و رنج گرسنگی و سختی را به توانگر بچشاند تا بر ناتوان دل بسوزاند و به گرسنه رحم كند.
انسانی که تا به حال طعم درد و رنج گرسنگی را نچشیده باشد، هیچ‌گاه نمی‌تواند شدت درد و رنج فقرا را تصور کند. پس روزه گرفتن تمرین نوع‌دوستی و همدردی با فقرا و ضعیفان است.

سخن پایانی شما خطاب به میهمانان الهی چیست؟
از همه عزیزان به‌خصوص جوانان عزیز عاجزانه درخواست می‌کنم نه برای اینکه امثال بنده می‌گوییم، بلکه برای رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی، خود را از فواید روزه محروم نکنند و بدانند هر چه ارتباط خود را با خدا قوی‌تر کنند، به خوشبختی دنیا و آخرت نزدیک‌تر شده‌اند. از ثانیه به ثانیه این ماه عزیز استفاده و مبادا نفس خویش را از این همه خیر و برکت محروم کنند. روزه گرفتن، نعمت و عطیه الهی است برای باز شدن درهای رحمت و مغفرت خداوند و برای اینکه انسان، ابدیت خود را در سعادت و خوشبختی سپری کند.

خبرنگار: مریم احمدی شیروان

برچسب ها :
ارسال دیدگاه