کمیته امداد اداره نیست

گفت‌وگو با عضو هیئت‌امنا و سرپرست پیشین کمیته امداد امام‌خمینی(ره) به‌بهانه سالروز تأسیس این نهاد و روز احسان و نیکوکاری

کمیته امداد اداره نیست

از آنجا که یکی از نخستین شعارها و اهداف انقلاب اسلامی، زدودن فقر و ترویج سنت احسان و نیکوکاری بود، کمیته امداد امام خمینی(ره) بر اساس اندیشه و تفکر دینی و فقهی حضرت امام(ره) در نخستین سال‌های پیروزی انقلاب تأسیس شد.


گرچه امروز این نهاد، تنها مجموعه متولی ترویج احسان و نیکوکاری در جامعه نیست، اما قطعاً باید آن را اساسی‌ترین مجموعه هدفمند برای خدمت به محرومان جامعه دانست.

نهاد مردمی چگونه شکل گرفت؟
عضو هیئت امنای کمیته امداد امام خمینی(ره) بستر تأسیس کمیته امداد را به پیش از انقلاب مرتبط می‌داند و می‌گوید: در زمان مبارزات پیش از انقلاب، برخی از مبارزان تحت تعقیب ساواک و فراری بودند و فشارهای زیادی به خانواده آن‌ها وارد می‌شد. حضرت امام(ره) چند نفر از دوستان را مأمور کردند به این خانواده‌ها رسیدگی شود و این افراد را مسئول کمک رساندن به خانواده‌های رنج‌دیده کردند.
حسین انواری در گفت‌وگو با قدس با اشاره به اینکه به دستور حضرت امام(ره) مسائل معیشتی و اقتصادی این خانواده‌ها و فرزندان آن‌ها مورد حمایت‌های همه‌جانبه قرار گرفت، ادامه می‌دهد: نظر بلند امام(ره) به عنوان یک رهبر اسلامی این بود نخستین چیزی که باید درخصوص آن اقدام شود، رسیدگی به محرومان و رنج‌دیدگان است و به این شکل بود که پایه‌های شکل‌گیری کمیته امداد از همین سال‌ها بنا شد.
سرپرست سابق کمیته امداد امام خمینی(ره) با اشاره به اینکه این کمک‌ها و فعالیت‌ها که از سال‌های 42-41 آغاز شده بود، تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه پیدا کرد و در این فاصله 16-15 ساله با درایت حضرت امام(ره) این خدمات حمایتی به صورت مخفی جاری بود، ادامه می‌دهد: با پیروزی انقلاب اسلامی این خدمات با عنوان کمیته امداد ظهور و بروز پیدا کرد، به‌گونه‌ای که کمیته امداد جزو نخستین نهادهایی بود که در نظام جمهوری اسلامی ایجاد شد.

کمیته امداد تنها یک اداره نیست
عضو هیئت امنای کمیته امداد با اشاره به اهمیت فقرزدایی در جامعه اسلامی و تبیین راه‌های آن، فعالیت‌های 40ساله نظام اسلامی را در این خصوص مورد توجه و ارزیابی قرار می‌دهد و می‌گوید: ما کمیته امداد را تنها یک اداره نمی‌دانیم، بلکه محل مراودات دلی و عاطفی است و روحیه امدادگران سراسر کشور این‌گونه است که خود را کارمند نمی‌دانند و فراتر از آن در ساعات غیراداری هم به مشکلات مددجویان رسیدگی می‌کنند.
انواری به راهبرد‌های اصلی کمیته امداد در دوره‌های مختلف اشاره می‌کند و می‌افزاید: در دوره‌های مختلف، خدمات کمیته امداد متناسب با نیاز آن دوران تعریف می‌شد؛ برای مثال در اول انقلاب نیازهای معیشتی در روستاها و شهرها بسیار زیاد بود و مأموریت کمیته امداد این بود به این مناطق رسیدگی شود و خدمات منحصر به این موضوع بود.
در دوران جنگ، کمیته امداد مأمور رسیدگی به آسیب‌دیدگان و البته خرابی‌ها بود.
سرپرست سابق کمیته امداد امام خمینی(ره) به محورهای این نهاد در دهه‌های بعدی که جزو اهداف عالی آن بود، اشاره می‌کند و می‌گوید: نخست اینکه این نهاد بتواند ارتباط مردمی خود را حفظ و تقویت کند، یعنی کارهایی که کمیته امداد انجام داده و می‌دهد، با کمک و مشارکت مردم چه در زمینه‌های مالی و چه مشارکت‌های خدماتی انجام می‌شود. خدمات پزشکی، فنی و... کمک‌هایی بوده و هست که بخشی از این محورها را تشکیل می‌دهد.
انواری با تأکید بر اینکه محور اصلی کمیته امداد این بود که یک نهاد مردمی و متصل به مردم و با استفاده از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های مردمی باشد، ادامه می‌دهد: یکی دیگر از محورهایی که روی آن سرمایه‌گذاری شده بود، همکاری با دولت‌ها بود؛ یعنی هرچند این نهاد زیرنظر مستقیم حضرت امام(ره) بود، اما مأموریت این بود مخالف جریان دولت‌ها حرکت نکند و هماهنگ با دولت بوده و توان‌افزایی داشته باشد و بتوان از ظرفیت‌های دولت برای خدمت به مردم و محرومان استفاده کرد.
وی به توانمند کردن محرومان در کمیته امداد تأکید می‌کند و می‌افزاید: تلاش کمیته امداد این بود که محرومان در ابعاد مختلف بتوانند توانایی پیدا کنند که بخشی از آن، معیشت و بخشی آموزش بود، به‌طوری که بُعد آموزش در حال حاضر یکی از ابعاد گسترده در کمیته امداد را تشکیل می‌دهد.
عضو هیئت امنای کمیته امداد به راه‌های شناسایی افراد و محرومان اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: کمیته امداد در تمامی استان‌ها ، شهرستان‌ها و بخش‌ها شعب مختلفی دارد و هم به شیوه خوداظهاری، هم با معرفی افراد و هم از طریق شناسایی توسط خود کمیته امداد، محرومان واقعی شناسایی و برای کمک به آن‌ها اقدام می‌شود.
انواری به میزان عملکرد کمیته امداد در سال‌های اخیر و اینکه این نهاد توانسته در کمک به محرومان و کاهش فقر در جامعه کمک کند، اشاره می‌کند و می‌گوید: کمیته امداد متولی رفع فقر در جامعه نیست، مشکلات اقتصادی و فراز و فرودهای اقتصادی، تولید فقر و نیاز می‌کند و کمیته امداد به ضعیف‌ترین و نیازمند‌ترین افراد در این ریزش‌ها خدمات می‌دهد. اگر از این جنبه نگاه کنیم کمیته امداد در مسیر هدف خود موفق بوده است که اگر حمایت‌های آن نبود بسیاری از خانواده‌ها به نابودی و فساد کشیده می‌شدند.
سرپرست سابق کمیته امداد امام خمینی(ره) با بیان اینکه این نهاد در زمینه مشاغل کوچک و خانگی در کشور نمونه است، عنوان می‌کند: این کمیته در کنار ایجاد شغل برای خانواده‌های مددجو، خدمات دیگری مانند رسیدگی به مشکلات حقوقی، مشاوره و تحصیل فرزندان مددجویان را نیز ارائه می‌‌دهد و این تکریم بزرگ امداد است که به آن افتخار می‌کند.
وی ادامه می‌دهد: تا زمانی كه اقتصاد و وضعیت معیشتی مردم سامان پیدا نكند نمی‌توان به اهداف اولیه نظام دست یافت و این مهم، نیازمند عزم ملی و همگانی است.
وی با تأكید بر اینكه باید با رو آوردن به مشاغل خرد و سرمایه‌گذاری در این زمینه‌ها زیرساخت‌های لازم برای ایجاد شغل، بهبود وضعیت معیشتی مردم و در نتیجه رسیدن به اهداف اولیه نظام فراهم شود، می‌افزاید: كمیته امداد در این راستا وارد عمل شده و تاكنون كارهای مؤثری را انجام داده است. 
انواری در خصوص میزان اعتماد مردم به کمیته امداد و علاقه‌مندی مردم به کمک به آن با اشاره به اینکه از میزان علاقه‌مندی آن‌ها به کمیته امداد کاسته نشده بلکه بیشتر هم شده است، می‌گوید: کمک به دیگران فطری است؛ مردم فارغ از جناح سیاسی و اینکه چه اعتقادی دارند حتی اقلیت‌های مذهبی برای کمک به کمیته امداد تلاش می‌کنند و خدمات و کمک‌های کمیته امداد هم شامل حال همه افراد فارغ از جناح‌بندی‌های
 سیاسی می‌شود.
عضو هیئت امنای کمیته امداد به فعالیت مؤسسات خیریه و روش کمک و فعالیت‌های این مؤسسات اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: یکی از راهبردهای کمیته امداد این است جریان احسان و نیکوکاری در کشور توسعه پیدا کند، نه اینکه الزاماً از کانال کمیته امداد باشد و نتیجه آن هم مشغول به کار شدن خیریه‌های مختلفی است که برخی از این خیریه‌ها با ما ارتباط دارند.
وی با اشاره به اینکه ما دخالتی در جریان اداره این خیریه‌ها نداریم و معتقدیم این خیریه‌ها باید سامان پیدا کنند، می‌گوید: خیریه‌هایی که آمادگی همکاری دارند، با کمیته امداد هماهنگ هستند و ما در جهت تکمیل خدمات ارائه شده به مددجویان، کمک حال این خیریه‌ها هستیم، اما از نظر قانونی موظف به نظارت بر این خیریه‌ها نیستیم.
انواری عنوان می‌کند: برخی از خیریه‌ها فعالیت‌های نامعلوم و غیرشفافی دارند که مردم به آن‌ها کمک می‌کنند، اما ما وظیفه‌ای برای نظارت و حساب‌کشی از آن‌ها نداریم؛ اما خیریه‌هایی که با کمیته امداد تعامل داشته باشند بدون دخالت در کارهای اجرایی‌شان، با آن‌ها هم‌افزایی داریم.
سرپرست سابق کمیته امداد اقدامات این نهاد را تنها پیش از وقوع حادثه و آسیب نمی‌داند و ادامه می‌دهد: وقتی خانواده‌ای سرپرست خود را از دست می‌دهد کمیته امداد وارد می‌شود، اما اینکه همه نیازهای محرومان از طریق کمیته امداد تأمین شود، این توانمندی به دلیل کمبود منابع اعتباری وجود ندارد.
وی کمک دولت‌ها را در سال‌های مختلف جزو منابع ورودی کمیته امداد می‌داند و می‌افزاید: یکی از جهت‌گیری‌های کمیته امداد، تعامل با دولت است و دولت‌ها حتی با گرایش‌های سیاسی مختلف، همکاری مناسبی با این نهاد داشته‌اند؛ هرچند افرادی که کار می‌کردند افراد سیاسی بودند، اما این موضوع را در خدمات کمیته امداد دخالت نمی‌دهند.

خبرنگار: مهدی توحیدی

برچسب ها :
ارسال دیدگاه