چند نکته درباره داوری‌های جشنواره چهل‌ودوم

چند نکته درباره داوری‌های جشنواره چهل‌ودوم

خدیجه زمانیان

با اعلام فهرست نامزدها و سپس برگزیده‌های جشنواره امسال فیلم فجر، ابهامات و پرسش‌های زیادی مطرح شد که به طور خلاصه به آن‌ها می‌پردازیم.


اول: جشنواره امسال، جشنواره غافلگیری‌ها بود. نخستین غافلگیری بی‌توجهی آشکار هیئت انتخاب و داوری به فیلم «بی‌بدن» با توجیه ارائه نسخه ناقص به هیئت انتخاب بود در حالی که بعداً مشخص شد نسخه کامل چند فیلم بخش سودای سیمرغ به هیئت انتخاب نرسیده که نمونه بارز آن فیلم «بهشت تبهکاران» بود که حتی با نسخه‌ای ناقص در روزهای اول جشنواره در سینماهای مردمی به اکران درآمد.
غافلگیری بعدی فیلم «صبحانه با زرافه‌ها» به کارگردانی سروش صحت بود که از جمله فیلم‌های پرطرفدار جشنواره چهل و دوم فیلم فجر بود اما در هیچ بخشی نامزد نشد.
غافلگیری‌ دیگر غیبت فیلم‌ سینمایی «باغ کیانوش» بود. فیلمی که به اذعان بیشتر منتقدان و اهالی رسانه جزو مهم‌ترین آثار ویژه سینمای نوجوان در چند سال اخیر بوده است اما در فهرست نامزدهای جشنواره فیلم فجر نامی از آن ذکر نشد اما از این فیلم در دقیقه 90 جشنواره تقدیر شد و توانست در آخرین دقایق اختتامیه جشنواره چهل و دوم فیلم فجر، سیمرغ بلورین و دیپلم افتخار بهترین دستاورد فنی و هنری فیلم اول را دریافت کند.
دوم: امسال داوری بخش «نگاه نو» قابل دفاع‌تر از داوری بخش سودای سیمرغ بود. فیلم «تمساح خونی»، «پرویزخان» و «باغ کیانوش» که توانستند به ترتیب سه سیمرغ در بخش نگاه نو را برای سازندگانشان به ارمغان بیاورند، فیلم‌هایی بودند که مورد اقبال مخاطبان و منتقدان قرار گرفتند که این مسئله نشان از نزدیکی نظر هیئت داوران در این بخش به نظر مردم داشت. به طور کلی در این دوره فیلم‌اولی‌ها به نسبت فیلمسازان دیگر، خوب ظاهر شدند. گویا ساخت فیلم‌های کوتاه به کارگردان‌های جوان این امکان را داده تا بتوانند دانش و تجربه‌شان را بیشتر کنند و آن را در فیلم‌سازی به خدمت بگیرند.
نکته مهم دیگر درباره فیلم‌های بخش نگاه نو این بود که چند فیلم‌اولی به مسئله جنگ ناخنک زده بودند. با آنکه موضوع فیلم‌هایی مثل «آپاراتچی»، «باغ کیانوش» و «پرویزخان» که جزو پدیده‌های جشنواره بودند، چیز دیگری بود اما از جنگ استفاده دراماتیک کرده بودند.
سوم: انتخاب بهروز افخمی به عنوان بهترین کارگردان برای ساخت «صبح اعدام» یکی از سؤال برانگیزترین انتخاب‌های هیئت داوران این دوره بود که حتی در رسانه‌ها با عنوان «انتخاب عجیب» از آن یاد شد.
برخی منتقدان علت این انتخاب را دلجویی از افخمی دانسته بودند و گفته بودند به نظر می‌رسد نامزد شدن «صبح اعدام» در هشت رشته به ناراحتی بهروز افخمی از حرف‌های محمدرضا عباسیان یکی از اعضای هیئت انتخاب برمی‌گردد. عباسیان در گفت‌وگویش درباره صبح اعدام گفته بود: «بزرگ‌ترین اشتباه هیئت انتخاب، انتخاب فیلم «صبح اعدام» است، این فیلم اصلاً «فیلم» نیست. فیلم تجربی است و درنیامده، کانسپتش جذاب نیست، پر از دیالوگ است که ارتباطی به اصل موضوع ندارد...».
پس از صحبت‌های عباسیان، افخمی با ناراحتی در برنامه هفت از هیئت داوران خواست تا فیلمش را داوری نکنند و به جای آن فیلم «بی‌بدن» وارد بخش مسابقه شود. ماجرا به همین جا ختم نشد، منتقدان هم پس از نمایش «صبح اعدام» بر این فیلم تاختند چون معتقد بودند تصویر «طیب حاج‌رضایی» در فیلم افخمی هیچ نسبتی با «طیب حاج‌رضایی» واقعی ندارد. اعتراض به فیلم افخمی تا آنجا پیش رفت که محمدتقی فهیم در نقد این اثر گفت: افخمی یکی از سوژه خراب‌کن ترین کارگردان‌هاست و غیر دو فیلم «شوکران» و «عروس» روی هر سوژه‌ای دست گذاشته آن را حیف کرده است.
با همه این‌ها هیئت داوران جایزه بهترین کارگردانی جشنواره را به بهروز افخمی داد و به نظر می‌رسد این هیئت خواسته در شب اختتامیه با نشاندن سیمرغ بر شانه افخمی جبران مافات کند!
چهارم: ممکن است در پاسخ به انتقادها از نحوه داوری، عده‌ای مسئله احترام به سلیقه هیئت داوران را مطرح کنند که در پاسخ باید گفت سلیقه صرفاً تا یک جایی به رسمیت شناخته می‌شود و هر انتخابی باید توجیهات فنی قابل ‌دفاعی داشته باشد. نمی‌شود که در یک جشنواره فیلم تحسین‌آمیزی مثل «باغ کیانوش» نه ‌تنها به بخش مسابقه نیاید، بلکه حتی در نامزدهای بهترین فیلم اول هم نباشد و بعد امثال «شور عاشقی»، «دست ناپیدا»، «دو روز دیرتر»، «دروغ‌های زیبا»، «نبودنت» و «شکار حلزون» که هر کدام نمونه‌های فیلم‌سازی بد هستند، به بخش سودای سیمرغ بیایند. اگر هیئت انتخاب چنین سلیقه‌ای دارد، برگزارکنندگان باید پاسخ دهند چرا جمعی با سلیقه‌ای تا این حد عقب‌تر از  دنبال‌کنندگان سینما، باید هیئت انتخاب مهم‌ترین جشنواره فیلم ایران باشند؟

برچسب ها :
ارسال دیدگاه