دست ناپیدای زنان در دفاع‌مقدس

گفت‌وگو با انسیه شاه‌حسینی، کارگردان فیلم سینمایی «دست ناپیدا» تنها بانوی فیلمساز حاضر در چهل‌ودومین جشنواره فیلم فجر 

دست ناپیدای زنان در دفاع‌مقدس

انسیه شاه‌حسینی به عنوان تنها سینماگر زن حاضر در چهل و دومین جشنواره فیلم فجر با «دست ناپیدا» امروز به برج میلاد خواهد آمد. «دست ناپیدا» که محصول مشترک بنیاد سینمایی فارابی و بنیاد شهید و امور ایثارگران است، روایتگر زندگی زنی است که ۲۰۰فانوسقه خونین بر دوش دارد و همه را در آب کارون شسته و به جبهه می‌فرستد.


انسیه شاه‌حسینی فیلم‌نامه این اثر سینمایی را که در واقع بخشی از خاطرات خودش بوده، سال‌ها پیش به رشته تحریر درآورده است. 
«دست ناپیدا» درباره زندگی زنانی است که ایثارگرانه حرکتی جهادی را در ابتدای جنگ آغاز کردند و در رود کارون لباس شهدا و رزمندگان را می‌شستند. کار آن‌ها با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو می‌شد اما این زنان حتی یک لحظه هم دست از حرکت برنداشتند و با تلاش‌هایشان کمک بزرگی به ارتش و سپاه در دوران جنگ کردند. 

به گفته انسیه شاه‌حسینی، اوایل جنگ بود و فرماندهان و سربازان به این لباس‌ها احتیاج داشتند، این لباس‌ها خونی می‌شد و در آن شرایط فرصتی نبود که شسته شوند و این زنان در یک حرکت جهادی بزرگ گره از این مشکل گشودند و حتی بعدها طبق آمارهای منتشره مشخص شد چقدر کار آن‌ها کمک‌کننده بوده است.

چالش‌های بازسازی لوکیشن‌های فیلم
وی درباره مراحل تولید فیلم و چالش‌هایی که با آن در طول ساخت «دست ناپیدا» مواجه شده، می‌گوید: با توجه به سنگینی پروژه، تولید این فیلم سه ماه طول کشید. از طرفی دیگر این داستان 40 سال پیش اتفاق افتاده و تمام آثار آن سال‌ها محو شده و کاربری دیگری پیدا کرده بود مثلاً بخش‌هایی از کارون نیزار شده بود و اتوبان‌هایی که اطراف کارون کشیده شده بود که بازسازی آن فضا را برای ما بسیار مشکل می‌کرد. طبیعتاً این تغییرات برای کسی که می‌خواهد فیلمی بسازد که داستانش در اوج جنگ اتفاق افتاده، کار ناخوشایندی است، اما ما اسکله ساختیم و آن را در حاشیه کارون بازسازی کردیم. در این مسیر سپاه خوزستان هم کمک بسیاری به ما کرد به طوری که وقتی فیلم را می‌بینید اصلاً فکر نمی‌کنید این لوکیشن‌ها ساخته 
شده‌ است.
این کارگردان درباره هدایت 350 زن نابازیگر و تجربه همکاری با آن‌ها می‌افزاید: این زنان اهل اهواز و در زمره زنان بسیجی بودند و ما با افرادی سروکار داشتیم که در خانواده‌شان عمه، خاله یا مادر و مادربزرگی جزو آن زنان بوده و با این مقوله آشنا بودند. ضمن اینکه آن دوران من هم آنجا حضور داشتم و در واقع آن روزها بخشی از خاطرات خودم هم است و هیچ مشکلی در هدایت بازیگر نداشتم.

با این فیلم انتقام زنان را گرفتیم
شاه‌حسینی درباره نقش پررنگ زنان در دوران جنگ و ظرفیت‌هایی که در سینمای ایران برای بازنمایی آن وجود دارد، تصریح می‌کند: ما با این فیلم و حضور اساسی زنان انتقام خودمان را از کسانی که زن‌ها را زیاد در فیلم‌های جنگی و جبهه دخالت نمی‌دهند گرفتیم. (می‌خندد)؛ بنابراین تا دلتان بخواهد در این فیلم فعالیت زنانه داریم و فضای «دست ناپیدا» کاملاً زنانه است. البته در پاسخ به این پرسش باید به این نکته اشاره کنم که مهم است از چه زاویه‌ای می‌خواهیم به دفاع مقدس نگاه کنیم و نوع پرداختمان بستگی به این موضوع دارد. این زاویه‌ای که من باز کردم حضور زنان در آن قابل باور است و آن را خیلی منطقی نشان می‌دهم که چه نقشی دارند و می‌بینیم در این فیلم هیچ مردی هم وجود ندارد و تماماً تأثیر کارهای زنان را شاهد هستیم. 
وی متذکر می‌شود: اما زمانی هم هست که داستان در محور مقاومت یا محور عملیاتی در خط مقدم روایت می‌شود که فقط پرسوناژ مرد می‌طلبد و طبیعی است که آنجا زنان حضور چندانی نداشته باشند. اما در موارد دیگر نگاه را از این فضای نظامی برمی‌دارد و یک نگاه تحلیلی ارائه می‌دهد؛ یعنی از درون جنگ به بیرون نگاه می‌کند. در سینمای دفاع مقدس اغلب اوقات ما از بیرون به درون جنگ نگاه می‌کنیم و این نوع فیلم‌ها که نمونه‌اش «دست ناپیدا» است از دل جنگ به بیرون جنگ نگاه می‌کند و می‌طلبد واقعیت‌ها گفته شود و چه واقعیتی زیباتر، عظیم‌تر و مقدس‌تر از حضور این زنان نازنین در آن شرایط.

مخاطب جز زیبایی چیزی احساس نمی‌کند
شاه‌حسینی در ادامه به فضای فیلم اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: با اینکه فیلم راوی شرایط تلخ و دلخراشی است و زیاد در آن خون می‌بینیم اما آن روحیه شهادت‌طلبی و ایثارگرایانه به قدری فضا را دلنشین و جذاب کرده که با وجود دریای خون اما هیچ حس بدی به بیننده دست نمی‌دهد و در دل خونی که در رود کارون دیده می‌شود جز زیبایی چیزی احساس نمی‌کند.
وی در پایان با بیان اینکه امسال جشنواره متنوعی داریم و دفاع مقدس پررنگ‌تر از همیشه حضور دارد، می‌گوید: این گونه مایه برکت جشنواره است و امیدوارم سال به سال به این فیلم‌ها اضافه شود.

​​​​​​​خبرنگار: صبا کریمی

برچسب ها :
ارسال دیدگاه