اما پرسش این است چرا شخصیت‌هایی همچون حضرت فاطمه بنت موسی بن جعفر(س) دختر ارجمند امام کاظم(ع) و خواهر بزرگوار امام هشتم(ع) به نام معصومه(س) نامیده شده‌اند؟ 
 دکتر زهرا تجریشی، دانش‌آموخته مقطع دکترای رشته فقه و حقوق و استاد پردیس خواهران دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع) در گفت‌وگو با قدس و در پاسخ به این پرسش، مواردی را بیان کرد که در ادامه بخش‌هایی از آن را می‌خوانید. وی هم‌اکنون مشاور امور بانوان و خانواده دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع) است.

عصمت و مراتب آن 
عصمت ویژگی و وصفی است که انسان را از خطا، معاصی و گناهان بازمی‌دارد. ضمناً این ویژگی و صفت از سوی خداوند به صورت بالقوه در وجود همه انسان‌ها قرار داده شده است تا اینکه شخص به سن تکلیف و بلوغ می‌رسد. یعنی در همه انسان‌ها استعدادی وجود دارد که بر اثر آن می‌توانند با پرهیز از گناهان کبیره و صغیره و تقوای الهی یعنی مراقبت دائمی از نفس، اعمال، رفتار، کردار، گفتار، ذهن، فکر و... به مقامات والای معنوی و درجاتی از عصمت برسند.
عصمت بنا به تفسیر و بیان علمای دینی به دو گونه «ذاتی» و «اکتسابی» تقسیم می‌شود. عصمت ذاتی ویژه وجود مقدس حضرات معصومین(ع) یعنی ذوات مقدس چهارده معصوم(ع) است که از سوی خداوند حتی پیش از خلقت این بزرگواران در انوار طیبه و وجود مقدسشان قرار داده شده است.
عصمت «اکتسابی» که به معنای کسب کردن است، یعنی انسان با تلاش خود و اطاعت از فرامین الهی و دستورات انبیا و حضرات معصومین(ع) یعنی اطاعت از فرامین و دستورات چهارده معصوم(ع) و با رعایت تقوای الهی، آن وصفی که از عصمت بالقوه دروجود انسان‌ها قرار دارد و قبلاً بیان شد را بالفعل کند. در این موضوع تلاش و همت واقعی و پرهیز حقیقی از گناهان صغیره و کبیره مهم است که انسان را به مقام بالای عصمت می‌رساند. بنابراین عصمت اکتسابی پرهیز جدی و حقیقی از گناه در زبان و فعل و فکر و دل و عمل است.در اینجا و برای روشن شدن این مطلب به آیه شریفه 29 سوره مبارکه «انفال» اشاره می‌کنیم که پروردگار متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنو ان تتقوا الله، یجعل لکم فرقانا...» یعنی ‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید اگر تقوای الهی داشته باشید، خداوند برای شما فرقان یعنی قدرت تشخیص حق از باطل را عنایت می‌کند. مرحوم علامه طباطبایی(ره) در کتاب المیزان در تفسیر این آیه می‌گوید: این فرقان، همان عصمت عملی است که می‌تواند شامل همه انسان‌ها شود.

عصمت حضرت فاطمه معصومه(س)
اما در مورد حضرت فاطمه معصومه(س) باید بیان کنیم ایشان در خانواده‌ای چشم به جهان گشودند که پدرشان شخصیتی معصوم و ولی و حجت خدا یعنی امام موسی بن جعفر(ع) و مادرشان حضرت نجمه خاتون(س)، از زنان پاکدامن و والامقام و از نوادگان حضرت امام حسن مجتبی(ع) است. ضمن اینکه حضرت معصومه(س) در محضر برادر عزیز و ارجمندشان امام هشتم(ع) نیز رشد و تربیت پیدا کردند. 
البته حضرت فاطمه معصومه(س) در زمره آن معصومين چهارده‌گانه نيستند و عصمتی كه آن بانوی بزرگوار و ساير امامزاد‌‌گان از قبيل  ابوالفضل العباس(ع) و حضرت زينب كبری(س) و... از آن برخوردارند، غير از عصمتی است كه خاص پيامبر اكرم(ص) و حضرت زهرا(س) و دوازده امام معصوم(ع) است، اما حضرت معصومه(س) از چنان مرتبه‌ای از عصمت اكتسابی برخوردار بودند که دارای مقام شفاعت در نزد خداوند و صاحب كرامات عاليه‌ای هستند؛ درجاتی که خداوند به‌خاطر اطاعت از پروردگار متعال و تمسک و اطاعت از مقام ولایت و امامت، به آن بانوی گران‌قدر عطا کرده است و به دلیل همین ویژگی‌ها، اگر چه نام آن حضرت، فاطمه بود اما ایشان به «معصومه» شهرت یافت.

خبرنگار: محمدحسین مروج کاشانی