حراست از نظام خانواده در سایه مهدویت

التزام به ویژگی‌های منتظران می‌تواند زمینه‌ساز خودسازی ما و نزدیکانمان باشد

حراست از نظام خانواده در سایه مهدویت

حجت‌الاسلام دکتر محمود ملکی راد، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 


کارکردهای مهدویت و انتظار در مصون‌سازی نظام خانواده و حفظ و حراست از حریم خانواده را می‌توان در سه گفتار مراقبت و حمایت همسران از همدیگر، مراقبت و حمایت از فرزندان و مراقبت و حمایت از والدین و خویشاوندان مورد بحث و بررسی قرار داد. در این فرصت مراقبت و حمایت همسران از همدیگر را مورد واکاوی قرار می‌دهیم.
در قرآن کریم وظیفه مهمی بر عهده خانواده گذاشته شده است. خداوند با تأکید بر اهمیت مراقبت اعضای خانواده از همدیگر می‌فرماید: «یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلیكُمْ ناراً...» یعنی اى كسانی ‌كه ایمان آورده‏اید، خودتان و كسانتان را از آتش حفظ كنید. با عنایت به اینکه هسته اولیه خانواده را زن و شوهر تشکیل می‌دهد، بدین جهت وظیفه مراقبتی آنان نسبت به همدیگر از اهمیت بیشتری برخوردار است. رسالت مراقبتی همسران از همدیگر دارای ابعاد مختلفی است و مهم‌ترین آن‌ها که با مهدویت ارتباط بیشتری دارد، عبارت‌اند از:

مراقبت و حمایت از نظر باورها و بینش‌ها
یکی از ابعاد مراقبت زوجین از همدیگر، مراقبت در امور بینشی است. باورها و بینش‌های صحیح مطابق با واقع می‌تواند گرایش‌های متعالی را ایجاد کند و متناسب با آن رفتارهای انسانی و الهی را شکل دهد و به تعالی فرهنگی جامعه کمک کند زیرا ارزش‌های حاکم بر یک جامعه طبق باورها و بینش‌های افراد آن جامعه شکل می‌گیرد و در رفتار مردم بروز و ظهور پیدا می‌کند و نماد‌ها بر اساس آن سامان می‌یابند و تحت تأثیر آن قرار می‌گیرند. بنابراین عقاید و باورها یکی از عناصر اصلی فرهنگ و یکی از ارکان آن به ‌شمار می‌روند.
بنابراین بعد بینشی یکی از ابعاد مهم حفظ کردن خود و خانواده است که در آیه «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلیكُم» بدان نیز اشاره شده است. بر این اساس لازم است زوجین از جهت اعتقادی و ایجاد بینش درست نسبت به همدیگر احساس مسئولیت و از همدیگر مراقبت کنند تا بدین وسیله در راستای ترفیع و تعالی فرهنگ حاکم بر خانواده برآیند. مهدویت که برگرفته از اندیشه‌ها‌، باورها‌، اصول‌ و اعتقادات مربوط به آموزه امامت است می‌تواند در این زمینه به خانواده کمک کرده و در حوزه‌های بینشی فرهنگ موجب تحول شود و کارکردهایی داشته باشد.
مهم‌ترین کارکردهای بینشی انتظار و مهدویت در تعالی خانواده از نظر مراقبت بینشی زوجین نسبت به همدیگر عبارت‌اند از: زندگی با یاد امام(ع)، احساس نظارت دائمی امام(ع) در زندگی، احساس حضور امام(ع) در میان مردم، پذیرش استمرار وجود امام(ع) در جهان هستی و پذیرش ولایت امام(ع) بر باطن افراد. 
 
مراقبت و حمایت از نظر ارزش‌ها و امور اخلاقی
یکی از ابعاد مراقبت زوجین از همدیگر، مراقبت در امور اخلاقی و ارزشی است زیرا ارزش‌ها از ابعاد مهم و اصلی دین به‌ حساب می‌آیند. ارزش‌ها‌ برآمده‌ از باورها و بینش‌هایند و با استناد به بینش انسان نسبت به هستی، ملاک‌هایی به ما می‌دهند که بر اساس آن قضاوت می‌کنیم و میان خوبی و بدی، زشتی و زیبایی و درستی و نادرستی امور، ارزشیابی و ارزش‌گذاری می‌کنیم. بنابراین بعد ارزشی و اخلاقی یکی دیگر از ابعاد مهم حفظ کردن خود و خانواده به ‌حساب می‌آید که در آیه یاد شده بدان اشاره شده است؛ «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلیكُمْ» بر این اساس لازم است زوجین از جهت ارزشی و امور اخلاقی نسبت به همدیگر مراقبت لازم را داشته باشند و انحراف اخلاقی همدیگر را اصلاح کنند.
همکاری زوجین با همدیگر در کسب ارزش‌های اخلاقی بسیار مهم و بهترین یاور در کسب رضایت الهی است. در این زمینه حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) الگوی مناسبی از رفتار زوجین را به نمایش گذاشته‌اند. از رسول خدا(ص) نقل شده که پس از ازدواج حضرت علی(ع) با حضرت زهرا(س)، روزی از حضرت علی(ع) درباره همسرش پرسیدند؛ در جواب فرمود: بهترین یار و یاور من در اطاعت الهی است و همین پرسش را از حضرت زهرا(س) پرسیدند، در جواب فرمود: بهترین شوهرهاست.  بنابراین رسالت همسرداری ایجاب می‌کند همسران نسبت به همدیگر احساس مسئولیت داشته باشند به‌خصوص در ارتباط با کسب فضائل اخلاقی همدیگر بیشتر بکوشند و رذایل اخلاقی را از همدیگر بپیرایند و از این جهت درصدد تحکیم ارزش‌های اخلاقی در نظام خانواده باشند و فرزندان را با آن‌ها آشنا کنند تا رفتارهای متناسب با آن‌ها در خانواده و به تبع آن در جامعه شکل گیرد.
مهم‌ترین ارزش‌های برگرفته از آموزه مهدویت را می‌توان به قرار ذیل برشمرد: خودسازی از راه التزام به ویژگی‌های منتظران، خودسازی از راه التزام به ویژگی‌های یاران امام مهدی(عج)، خودسازی از راه التزام به نظارت دائمی امام(ع) بر اعمال و خودسازی از راه ارتباط معنوی با امام عصر(ع). 
 
مراقبت و حمایت از نظر امور رفتاری
مراقبت و حمایت در امور رفتاری یکی دیگر از ابعاد مراقبت زوجین از همدیگر است. طبق آن، هر یک از همسران درصدد است تا همسرش را به رفتارهای انسانی و دینی سوق دهد و از رفتارهای ناشایست دور کند. این ویژگی را می‌توان هم از آیه یاد شده «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلیكُمْ ناراً» استنباط کرد و هم از آیات ناظر به امر به معروف و نهی از منکر پی برد و هم از آیاتی که در آن‌ها به برخی از رفتارها مانند نماز و... امر شده می‌توان این امر را استنباط کرد. مثلاً آیه‌ای که در مقام نصیحت لقمان به فرزندش است می‌توان با القای خصوصیت به ضرورت مراقبت همسران از همدیگر پی ‌برد. «یا بُنَی أَقِمِ الصَّلاهَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَر» یعنی اى فرزند من، نماز را برپا دار و به كار پسندیده وادار و از كار ناپسند بازدار.
مهم‌ترین رفتارهای برآمده از باور به مهدویت را می‌توان به قرار ذیل برشمرد: شناخت امامت و معرفت نسبت به جایگاه امام، تحکیم شناخت امام زمان(عج)، خودسازی و تهذیب نفس از طریق ارتباط معنوی با امام زمان(عج)، ایجاد آمادگی برای تحقق ظهور، نهادینه شدن محبت امام زمان(عج) در خانواده، نهادینه شدن تولی و تبری در خانواده و توجه به ادعیه و اماکن منسوب به حضرت مهدی(عج). 

برچسب ها :
ارسال دیدگاه