​​​​​​​عکس‌ها می‌توانند لحظه‌ای خاص، یک مکان، یک فرد یا هر چیز دیگری را به تصویر بکشند. آن‌ها به عنوان یکی از قدرتمندترین ابزارهای ارتباط بصری، نقش مهمی در انتقال پیام‌ها، مستندسازی لحظات و ایجاد ارتباطات احساسی با مخاطبان ایفا می‌کنند. عکس‌ها زبانی جهانی دارند و می‌توانند بدون نیاز به کلمات، پیامی را به مخاطب منتقل کنند.
اشتباه نکنید، موضوع این نوشتار، مباحث تخصصی و هنری با موضوع عکس و عکاسی و ویژه دانشجویان رشته هنر نیست، بلکه تکرار نوستالژی حماسه و غیرت، با دیدن برخی از عکس‌ها و تصاویر مرتبط با موضوع مقاومت و دلیری ایرانیان، موجود در مرکز اسناد آستان قدس رضوی است. دفاع جانانه نیروهای مسلح قهرمان و ملت سرافراز ایران در جنگ 12روزه با اسرائیل غاصب و جبهه استکبار، بهانه‌ای شد تا با نگاه دوباره به این عکس‌ها، نوستالژی جاودان غیرت، حماسه، دلیری و شجاعت ایرانیان در دفاع از کیان و مرزوبوم ایران عزیز برایمان تکرار شود. نگهداری از حدود 3هزار سند تصویری مرتبط با دفاع مقدس در مرکز اسناد آستان قدس رضوی به بهانه دیدن دوباره این عکس‌ها و تصاویر، سراغ مهدی حسامی دوغائی، کارشناس اسناد تصویری مرکز اسناد آستان قدس رضوی رفتیم. وی در این باره به خبرنگار روزنامه قدس گفت: مجموعه‌ای از اسناد تصویری (عکس‌ها) مرتبط با موضوع هشت سال دفاع مقدس در مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. این اسناد با تعداد حدود 3هزار قطعه و فایل دیجیتال از تنوع بسیار بالایی برخوردار بوده که شامل موضوعات مختلف و مرتبط با هشت سال دفاع مقدس ایرانیان سرافراز در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران اسلامی است.
وی ادامه داد: این عکس‌ها و اسناد تصویری با موضوعاتی مانند «تجمع رزمندگان اسلام در حرم مطهر امام رضا(ع) پیش از اعزام به جبهه‌ها»، «اعزام و بدرقه رزمندگان به جبهه‌ها»، «مناطق مختلف جنگی دوران دفاع مقدس»، «تشییع شهیدان گرانقدر» ، «مدفن شهدای گمنام»، «غبارروبی مزار شهدا و ادای احترام اقشار مختلف مردم به شهیدان»، «ادوات و تجهیزات نظامی و جنگی»، «عکس‌های یادگاری مربوط به رزمندگان اسلام در جبهه‌ها» ، «پاک‌سازی مناطق جنگی آسیب‌دیده»، «عکس‌های زائران و راهیان نور در مناطق مختلف یادمان دوران دفاع مقدس» ، «کمک‌های مردمی به جبهه‌ها»، «استقبال مردم از آزادگان سرافراز پس از رهایی از زندان‌های رژیم بعث عراق»، «حضور اقشار مختلف در جبهه‌ها، از نوجوانان تا افراد کهنسال»، «همکاری و همیاری زنان در دوران دفاع مقدس»، «برگزاری مراسم مذهبی شامل قرائت دعا و مداحی رزمندگان در جبهه‌ها»، «مراسم رژه نیروهای مسلح و بزرگداشت هفته دفاع مقدس»، «آموزش‌های نظامی رزمندگان»، «فعالیت‌های آستان قدس رضوی در بازسازی شهر هویزه» و... در این مرکز نگهداری می‌شوند.
این کارشناس ارشد رشته تاریخ تشیع افزود: این عکس‌ها نماد و جلوه‌ای از مقاومت و دفاع از کشور عزیزمان ایران است که به مدت هشت سال درگیر طولانی‌ترین جنگ پیشرفته خاورمیانه در دوران معاصر شد که عواقب ویرانگر این جنگ نابرابر تا سالیان سال در منطقه نمایان بود. حسامی خاطرنشان کرد: بیش از 90درصد این عکس‌ها به صورت اهدایی در این مرکز گردآوری شده و در این زمینه می‌توان از مصاحبه‌شوندگان بخش تاریخ شفاهی که هر یک با عناوین رزمنده، عکاس، امدادگر و... در دفاع مقدس حضور داشتند، همچنین مؤسسه فرهنگی قدس، اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و... به عنوان اهداکنندگان اسناد تصویری دوران دفاع مقدس در این زمینه نام برد، ضمن اینکه همه این عکس‌ها به‌منظور حفظ و ماندگاری بهتر و همچنین دسترسی آسان‌تر، به صورت دیجیتال هم نگهداری می‌شوند.
وی یادآور شد: مدیریت اسناد و مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با دو گروه اصلی «اسناد» و «مطبوعات» شمار زیادی از اسناد مکتوب، عکس و نشریه، مطبوعات و... را در اختیار دارد که بخش قابل توجهی از آن‌‌ در نوع خود منحصربه‌فرد است. همچنین در حال حاضر شمار کل عکس‌های مربوط به موضوعات مختلف در اختیار این مرکز شامل عکس‌های آنالوگ، فایل دیجیتال، نگاتیو، کنتاکت و اسلاید از 200هزار قطعه و فایل دیجیتال نیز فراتر رفته است.
این کارشناس ارشد تاریخ بیان کرد: علاوه بر این عکس‌ها، اسناد مکتوب مربوط به دوران دفاع مقدس نیز به تعداد 170برگ و فایل دیجیتال با موضوعات مختلف ازجمله وصیت‌نامه‌های شهدا، مشارکت و کمک‌های مالی آستان قدس رضوی در دوران دفاع مقدس و بازسازی هویزه و.... در این مرکز وجود دارد و محققان و پژوهشگران می‌توانند با مراجعه به مرکز اسناد آستان قدس رضوی و ارائه معرفی‌نامه معتبر از مراکز و سازمان‌های مربوط، طبق شرایط و آیین‌نامه خاص، به مجموعه گرانبهای عكس‌های تاريخی و اسناد مکتوب دوران دفاع مقدس و اسناد به‌جا مانده از گذشتگان دسترسی پيدا كنند.

خبرنگار: محمدحسین مروج کاشانی